Workshops

Aventure Zomerschool op Schiermonnikoog
13 t/m 17 juli 2026

Middeleeuwen langs de Rijn
15e-Eeuwse eenstemmige liederen en polyfonie rondom de Rijn

Aanmelden: aventure.ensemble@gmail.com

Er is iets aan de hand in het Rijnland van de late 14e eeuw. Lof en gemopper over ‘nieuwe liederen’, die niet alleen in het Rijnland klonken, maar overal! De lof komt van stadsschrijver Tilemann Ehlen von Wolfhagen (1347 – 1420) en het gemopper van de spruchdichter Heinrich der Teichner (ca. 1310 – voor 1377). De een omarmt het nieuwe, de ander verlangt naar ‘vroeger’. Nieuw aan de liederen is dat ze slechts drie coupletten hebben en dat er ‘widersenge’, refreinen, zijn. Jammer, vindt Teichner, geweldig, zegt Tilemann. Tilemann is bovendien enthousiast over de blazers, waarvan ‘het spel en de muziek nog nooit zo goed is geweest als nu’. Hij kende ook een monnik die zulke fraaie gedichten en melodieën maakte dat iedereen ze zong en dat blazers en andere instrumentalisten de melodieën speelden. Zelfs bij elk nieuw genoemd lied in zijn Limburger Chronik laat hij niet na te vermelden: ‘da sang unde peif man dit lit’.*

Mooier verslag van ooggetuigen kun je niet hebben. Wat deze heren zeggen vinden we terug in het overgeleverde repertoire en vallen samen met de eerste bloeiperiode van het blazersensemble. In het hele Rijnland – en ver daarbuiten – verrijken steden als Bazel, Straatsburg, Keulen, Duisburg en Utrecht zich al voor 1400 met instrumentalisten in hun dienst. Dat Tilemann ook een repertoire suggestie voor instrumentalisten doet is de kers op de taart – al blijft het natuurlijk speculeren wat hij precies bedoelde met het ‘spelen van het lied’.

De Rijn als stromend middelpunt van de 15e-eeuwse wereld én van deze editie van de Aventure Zomerschool, leidt naar een hele familie van instrumentale Tandernakens. De oudste melodie van Tandernaken al op den Rijn is verstopt in een instrumentale versie (zonder tekst) uit Trente Codex 87 (1430 – 40) uit het Bovenrijn gebied. De oudste tekst van het lied (zonder melodie) waarin twee jonge vrouwen in Andernach aan de Rijn praten over de liefde en ongewenste zwangerschap, is overgeleverd in Handschrift Borgloon uit het laatste kwart van de 15e eeuw. De melodie groeide in de lange 15e eeuw uit tot het ‘genre Tandernaken’, met als besluit de Tandernakens van Ludwig Senfl (1486 – 1542/3) en de Missa Tandernaken van Pierre de la Rue (1450 – 1518).
* Citaten vrij naarLimburger Chronik, ed. Wyss, 1883; zie ook Willaert, 2021, p.279 e. v.

Repertoire
– Een selectie van de eenstemmige liederen uit Handschrift Berlijn 922 (Nederrijn, 1417 – 19) en uit Handschrift Darmstadt 2225 (Bovenrijn, 1410).
– Polyfonie uit verzamelingen die langs de Rijn ontstaan zijn zoals de beide ‘Straatsburg manuscripten’ (CZ-Pu XI E 9 (ca. 1415) en F-Sm 222.C 22 (1410 – na 1435) en de Bazelse delen uit het Aosta Manuscript (1400 – 25).
– Instrumentale Tandernakens van o.a. ‘Tyling’ (Trente 87); Obrecht; Brumel en de 4- en 5-stemmige van Senfl.
– Och voer die doot (op de wijze van Tandernaken, Hs Koning, ca.1500) en delen uit De la Rue’s Missa Tandernaken.

Nieuw! Grotere, kleinere ensembles of je eigen ensemble
Je werkt al naar gelang je ervaring in een groter of kleiner ensemble of met je eigen ensemble aan het repertoire. Iedereen doet mee aan een tutti deel uit de Missa Tandernaken.

Schiermonnikoog
De zomerschool vindt van maandag 13 t/m vrijdag 17 juli 2026 plaats in de Got Tjark op Schiermonnikoog. Zangers en instrumentalisten werken o.l.v. Christopher Kale, Marco Magalhães en Ita Hijmans naar een presentatie op vrijdagmiddag 17 juli toe.

Docenten van Aventure
Christopher Kale zang, ensembles; Marco Magalhães blokfluit, ensembles, polyfonie en Ita Hijmans ensembles, koor, artistieke leiding.
Voor wie? zangers (koor en/of solistisch) en instrumentalisten (blokfluit, vedel, luit, harp, organetto, schalmei, trombone, draailier) Maximum aantal deelnemers: 21.
Niveau indeling naar ervaring: amateur; gevorderd amateur; pre-professioneel. Geef op het aanmeldingsformulier duidelijk je muzikale opleiding of ervaring aan. O.l.v. de docenten werk je in grotere of kleine instrumentale of vocale ensembles naar een slotpresentatie toe.
N.B. Het is mogelijk je met je eigen ensemble aan te melden!
Op verzoek kan een geluidsopname van de in te studeren muziek worden meegestuurd. De toegestuurde muziek dient thuis te worden ingestudeerd en voorbereid!

Praktische informatie
Aanvang maandagmiddag 13 juli, 15:30 uur in de Got Tjark, Schiermonnikoog.
Slotpresentatie door de deelnemers vrijdag 17 juli, 15:15 uur, in de Got Tjark.
Einde zomerschool vrijdag 17 juli na diner met mogelijkheid de 19:30 boot te halen.

Dagindeling o.v.b.
ochtendsessie: 9:00 – 12:00 uur
middagsessie: 14:00 – 17:00 uur
avondsessie: 20:00 – 21:30 uur
Nieuw: per dag zal iedereen een halve sessie vrij hebben. Deze momenten zullen rouleren tijdens de week.

Kosten
Cursuskosten: € 495 (zonder overnachting, verzorging en toeristenbelasting)
2-gangen maaltijd maandag t/m vrijdagavond: € 110,-Overnachting op eigen gelegenheid of via Aventure

Overnachting via Aventure ( z.s.m. aanmelden, zeker voor 3 april 2026)
– in een 1- of 2-persoonskamer met of zonder ontbijt: informeer bij Aventure naar de mogelijkheden: aventure.ensemble@gmail.com N.B. de kamervoorraad is beperkt!

Aanmelden vóór 11 mei 2026
Stuur vóór 11 mei 2026 een e-mail naar Aventure aventure.ensemble@gmail.com met naam, mailadres, stemsoort of instrument. In antwoord krijg je een aanmeldingsformulier. Dit formulier dient ingevuld te worden geretourneerd.
I.v.m. de beperkte overnachtingscapaciteit op Schiermonnikoog, is het aan te bevelen z.s.m. aan te melden.
Cursusomschrijving

Inschrijving & Annuleringsvoorwaarden
– Je bent ingeschreven na het opsturen van een ingevuld aanmeldingsformulier.
– Je krijgt een factuur met een overzicht van de kosten en een betalingsverzoek.
– Het gehele bedrag moet voor 15 mei voldaan zijn op
NL74 INGB 0004 841704 tnv Stichting Aventure.
N.B. overnachtingskosten via Aventure dienen voor 13 april 2026 te worden voldaan.

– Bij annulering tot 2 maanden voor aanvang van de cursus is € 50,- verschuldigd alsmede de volledige kosten voor het onderdak. Van 2 maanden tot 1 maand voor aanvang 50% van het aangegeven cursusbedrag alsmede de volledige kosten voor het onderdak, van 1 maand tot 1 week voor aanvang 75% van het cursusbedrag alsmede de volledige kosten voor het onderdak.
– Bij annulering na 5 juli 2026 is het volledige cursusbedrag, dus naast het onderdak ook de cursuskosten en avondeten, verschuldigd.
– Bij annulering door Stichting Aventure wordt uiteraard het gehele bedrag teruggestort.
– Aventure behoudt zich het recht voor noodzakelijke wijzigingen in het program en docenten aan te brengen.

Zing- & Speel-in
Vrouwen kerstmuziek uit de vijftiende eeuw

Zaterdag 30 november 2024
Engelse kerk Begijnhof Amsterdam
14:00 – 17:00 uur

Aventure Vrienden

Vrouwen kerstmuziek uit de vijftiende eeuw

Het waren vooral vrouwen die kerstmuziek uitvoerden, bewaarden en doorgaven in 15e-eeuws Nederland. Muziek die verbonden was met een Europees netwerk én typisch Nederlandse kerstliederen waarin Maria, de Geboorte, de Wieg en de Winterse kou, de verbeelding van deze 15e-eeuwse vrouwen hoorbaar maken. Intieme teksten over wiegen, voeden en koesteren van het kerstkindje; liefdevolle fantasie over de huisvesting en entourage: de kerstmuziek van deze vrouwen klinkt in de 15e-eeuwse kerk van het Amsterdamse Begijnhof als een puur, tastbaar en aansprekend kerstverhaal.

De Zing-& Speel-in is bedoeld om kennis te maken met dit 15e-eeuwse repertoire, een middag lekker spelen en zingen uit de verre nalatenschap van 15e-eeuwse vrouwen. Lees meer

De Zing-in
Je zingt liederen zoals (o.v.b.) Het viel een hemels dauwe uit het voormalig vrouwenklooster Soeterbeeck (Hs. Nijmegen IV 84, ca.1497-99); Ave Maria, maghet pia (Hs. Berlijn 190, Utrecht e.o., ca. 1480) een ode in mengtaal aan Maria, kunstig gemaakt op de melodie van een Maria-sequens en de tophit Verbum caro factum est ex virgine Maria dat we bij alle 15e-eeuwse vrouwengroepen terugvinden en ver daarbuiten.
Bladmuziek en een geluidsopname (als gewenst) wordt van te voren digitaal toegestuurd.

De Speel-in
Je speelt kerstliederen uit de vrouwengroepen die ook circuleerden in een Europees netwerk zoals (o.v.b.) Dies est leticie (o.a. Hs. Koning ca.1500; Żagań partbooks, ca. 1480); Mit desen niewen jare (Hs. Koning) Verbum caro factum est de virgine Maria (Hs. Koning ; Trente Codex 92, 1430-45).
Bladmuziek en een geluidsopname (als gewenst) wordt van te voren digitaal toegestuurd. Stemtoon: 440 Hz (anders: alleen na overleg met de docenten).

Samen
Zangers en instrumentalisten voeren aan het eind van de middag samen het bijzondere Cantent epythalamium uit, de opening van de kerstcyclus van Handschrift Koning (Noordelijke Nederlanden, ca.1500).

Niveau Zing-in: koorzangers (M/V)die graag eens middeleeuwse muziek willen zingen; max. 18 koorzangers.
Niveau Speel-in: (enige) ervaring met spelen van polyfonie in ensembles.
Instrumenten: blokfluit, gamba, luit; max. 6-8 instrumentalisten.

Praktisch & Aanmelden
Waar Engelse kerk, Begijnhof 48, Amsterdam
Wanneer Zaterdag 30 november 2024
Hoe laat 14:00 – 17:00 uur
Docenten Marco Magalhães (Speel-in); Ita Hijmans (Zing-in)
Kosten €35 (incl. drankje en bladmuziek)
Aanmelden & informatie
E aventure.ensemble@gmail.com
Aanmelden
Stuur vóór 10 november 2024 een mail met naam, mailadres, stemsoort of instrument naar aventure.ensemble@gmail.com. In antwoord krijg je een aanmeldingsformulier. Dit formulier stuur je ingevuld terug.